Wat maakt een onderwerp geschikt en relevant?

Je zou het niet geloven als je de spookverhalen van je medestudenten mag geloven, maar je kan dus wél relatief snel tot een goed, concreet en afgebakend onderwerp komen voor je hbo-scriptie. Op basis van jaren ervaring heb ik een stappenplan uitgewerkt om je onderwerp te te brainstormen en uit te werken zodat je naast je onderwerp, ook je hoofdvraag, deelvragen en doelstelling scherp(er) kunt formuleren. In bovenstaande video en in onderstaande tekst leg ik uit hoe je systematisch en gestructureerd in no-time tot een relevant, concreet en afgebakend scriptie-onderwerp kunt komen.

3 Manieren om aan een onderwerp te komen

Simpel gezegd, zijn dit de drie manieren waarop je tot een onderwerp komt voor je afstudeeronderzoek:

  1. Je (stage)bedrijf of (stage)begeleider reikt jou een onderwerp aan 
  2. Door middel van vooronderzoek vind je zelf een onderwerp
  3. Een combinatie van 1 & 2

Vergeet niet deze handleiding te checken voor professioneel contact met je begeleiders.

Hoe bepaal je een onderwerp?

Een onderwerp van een scriptie draait altijd om het adresseren van een probleem.

Op basis van deze bronnen (eventueel met behulp van deze uitleg) kun je achterhalen welke problemen er spelen bij een organisatie, bedrijf, afdeling, etc.:

  • Gesprekken en (verkennende) interviews
  • Interne bronnen (documenten)
  • Externe bronnen


Waaruit bestaat een onderwerp?

Een relevant, concreet en afgebakend onderwerp bestaat doorgaans uit twee onderdelen: het thema waar je onderzoek naar doet, en hoe je dit onderzoek uitvoert. In een simpele formule wordt dat:

Onderwerp = type onderzoek + thema

Maar dit maakt natuurlijk nog niet alles duidelijk, want hoe werk je deze twee onderdelen van je onderwerp uit? Dit doe je als volgt.

Wat is een thema?

Een thema van een praktijkonderzoek bestaat ook uit twee onderdelen, het is namelijk een opsomming van 1) je belangrijkste concepten, en 2) het deel van de organisatie waar je onderzoek naar doet. Dit laat zich samenvatten als:

Thema = belangrijkste concept(en) + (deel van) organisatie

Een goed en bruikbaar thema moet aan deze voorwaarden voldoen:

  1. Een thema bevat 1 of 2 zelfstandig naamwoord(en) met zo nodig 1 of 2 toevoegingen voor concretisering en afbakening.
  2. Een thema moet zo bondig mogelijk geformuleerd worden.
  3. Een thema moet zo specifiek mogelijk aangeven waar de tekst over gaat.
  4. 3 En 4 werken elkaar vaak tegen: hoe bondiger een thema is geformuleerd, hoe minder specifiek het vaak is, en omgekeerd. Je zal dus een tussenweg moeten vinden.

Om dit wat tastbaarder te maken zodat jij er in je onderzoek mee aan de slag kunt, check deze voorbeelden:

  • Effectieve kostenbeheersing bij accountmanagers IT Amersfoort
  • Duurzaamheid van de catering van Plantlife Netherlands
  • De gevolgen van Basel II op bedrijfsvoering ABC-Accountants
  • Gevolgen wijzigingen WMO 2019 op budgetverstrekking gemeente Tiel

Wanneer je dit hebt staan, heb je eigenlijk al een mogelijk zinnig scriptie-onderwerp te pakken. Maar omdat je wordt gevraagd over 'onderzoekend vermogen' te beschikken, is het van belang dat je nog een laag dieper gaat: hoe - dus met welke methoden en vanuit welk perspectief - ga je dit onderzoek uitvoeren?

Onthoud nogmaals deze formule:

Onderwerp = type onderzoek + thema

Welk type onderzoek is geschikt voor mijn scriptie-onderwerp?

Je onderzoek voer je eigenlijk vanuit twee invalshoeken uit: 1) vanuit je 'discipline' oftewel vakgebied. Vaak is dit zo simpel als het antwoord op de vraag: wat studeer je? 2) Welke kwalitatieve of eventueel kwantitatieve methoden ga je gebruiken - dus hoe, of 'welk type', onderzoek ga je uitvoeren?

Dit is hoe het eruit ziet wanneer je je type onderzoek voor je thema zet:

  • Een communicatie-onderzoek (type onderzoek) naar de marketing op social media (2 belangrijke concepten/zelfstandig naamwoorden) van yogapraktijk Smile! in Arnhem-Zuid (organisatie).
  • Een kwalitatief onderzoek naar tandplakproblemen als gevolg van energydrinkconsumptie onder jongeren (14-17) bij Tandartspraktijk De Gouden Glimlach.
  • Een kwantitatief, bedrijfskundig onderzoek naar de mogelijkheden van markttoetreding in Duitsland, door Dutch Jewelry Inc.

En voila! In no-time kun je dus tot een afgebakend, concreet en relevant onderwerp komen.

Tip: dit kan meteen de ondertitel van je scriptie zijn!

Zorg ervoor dat je alles goed onderbouwt én dat je het vervolgens op de juiste manier uitwerk op 'papier'. In de Scriptie Starterskit leg ik je precies uit hoe je dat van A tot Z aanpakt.

De 4 meest gemaakte fouten door studenten

Zoals in bovenstaande video wordt uitgelegd, zijn dit de meest gemaakte fouten door studenten wanneer zij aan de slag gaan met hun hbo-scriptie:

  1. Studenten baseren zich aan het begin van het onderzoek op maar één bron, zoals een enkel gesprek met een bedrijfsbegeleider (= 1 mening)
  2. Studenten nemen klakkeloos ‘het probleem’ van de opdrachtgever over
  3. Studenten beschrijven het probleem te vaag (niet SMART), met een vage doelstelling en vage hoofd- en deelvragen als gevolg
  4. Studenten houden hun studiebegeleider en bedrijfsbegeleider niet op éen lijn

Gouden Tip:
Waar je praktijkonderzoek eigenlijk om draait

Niet verder vertellen...

Meer weten?

Deze pagina is onderdeel van de Scriptie Knowledge Base.